Active House organiseerde een projectbezoek naar Reeve. Hier naderen achttien biobased eengezinswoningen hun voltooiing. Marcel van den Noort van Bouw▪Novum leidde een groep Active House-partners rond in de biobased Sheltr-woningen.
Tekst: Gerard Vos
In Kampen is flink geïnvesteerd in waterveiligheid en natuurontwikkeling. Met als bijvangst een compleet nieuw dorp aan het water. Tussen de IJssel en het Drontermeer is een nieuwe rivierarm aangelegd; het Reevediep.
Langs het Reevediep is een klimaatdijk gerealiseerd van 130 meter breed en twee kilometer lang. Deze ‘superdijk’ is door de uitzonderlijke breedte goed bestand tegen natuurgeweld. De bijvangst – van dit uit Japan overgevlogen concept – is dat er op en tegen de dijk woningen kunnen worden gebouwd.
Sociale woningen
In Reeve komen zeshonderd nieuwbouwwoningen, verdeeld in meerdere buurten. Op een zonovergoten dag bracht een groep Active House-partners een bezoek aan het kersverse dorp. deltaWonen realiseert hier onder andere achttien sociale eengezinswoningen volgens het Sheltr-concept. De huurprijzen variëren tussen € 764,14 en € 923,93.
Wat is Sheltr?
Sheltr is een doorontwikkeling van de Bouw▪Novum-woning 5.4. De woning is circulair, energieneutraal, onderhoudsarm en levensloopbestendig. Uniek van deze lichte, modulaire houtbouwwoning is de zonneschoorsteen in combinatie met slimme gevelkleppen.
Active House-principes
Marcel van den Noort: “Voor Sheltr gebruiken we als uitgangspunt de Active House-principes. Active House richt zicht op een goede balans tussen comfort, energie en milieu. Een gebouw moet voor een bewoner fijn zijn om in te wonen. Maar het moet ook een prettige en gezonde leefomgeving bieden.”
Radar
Active House maakt als instrument voor een optimaal comfort, energie en milieu gebruik van een Radar. Van den Noort: “Met de radar kun je in één oogopslag zien wat de ondergrens is – dit is het Bouwbesluit – en wat je daarboven aan extra ambitie kunt realiseren: door integrale keuzes te maken en de samenhang tussen comfort, energie en milieu zichtbaar te maken. Het is superhandig. Je kunt er goed mee sturen op parameters die jij belangrijk vindt voor comfort, energie en milieu.”
Restwaarde
Het eerste grote Sheltr-project wordt nu gerealiseerd in Reeve. Veel tijd om een Sheltr-woning te ontwikkelen zit in het ontwerpproces. Er wordt ontkoppeld gebouwd. Zo zitten de installaties in een techniekwand. Deze holle wand zit in het hart van de woning. In de wand zitten de leidingen en alle – natte – ruimtes zijn hieraan gekoppeld. “Je hoeft dus niet aan het einde van de levensduur te slopen, alleen te demonteren; met behoud van het casco. Het zorgt ervoor dat de elementen een veel hogere restwaarde hebben.”
Bouwen voor de toekomst
Bij sociale woningbouw denk je al snel aan bouw die net voldoet aan het Bouwbesluit. Maar dat is bij Sheltr totaal anders, vertelt Van den Noort. “We willen beter scoren op het gebied van daglicht, luchtkwaliteit en energie. Dit doen we door met een 2D-bouwmethodiek een woning in CLT en HSB te realiseren. We gebruiken het energiezuinige Duco ventilatiesysteem in combinatie met de roosters in de gevel, VELUX-dakramen en een zonneschoorsteen. Deze combinatie zorgt ervoor dat er thermische trek ontstaat, en we kunnen ventileren en koelen zonder installaties.”
Composietvloer
Van den Noort: “Voor de Sheltr-woning maken we gebruik van eigen HSB gevel-elementen. De woning is opgetrokken uit CLT wanden en vloeren en op de paalfundering liggen Duplicor-vloeren. Daarop is een akoestische dekvloer geplaatst.”
Van den Noort is erg te spreken over de Duplicor-vloerdelen: “De bio-composietvloer bestaat uit schuim van gerecyclede PET-flessen. Daar gaat een composiet omheen. Er zitten balken in van gerecycled kunststof die zorgen voor de stijfheid. De laminaten zijn samengesteld uit glasvezels en biobased hars. Deze wordt gemaakt van agrarisch afval. De dikte van de vloer is twintig centimeter. Op de bovenkant wordt een houten plaat meegelamineerd. Daar kun je mooi de wanden in vastschroeven.”
De vloeren zijn sterk en stijf in alle richtingen, dit wil zeggen dat ze krachten afdragen aan alle vier de zijden. Dit biedt mogelijkheden voor een eenvoudige en lichtgewicht fundatie. Een vloer die in meerdere richtingen draagt, kan makkelijker op fundatiepalen gelegd worden. De vloeren bieden constructieve sterkte, hoge thermische isolatie. Verder zijn ze vochtbestendig en brandveilig.
De Duplicor-composietvloer bestaat uit schuim van gerecyclede PET-flessen. Beeld Lars Courage.
Plattegrond
Op de begane grond van de achttien woningen in Reeve bevinden zich de woonkamer, een keuken en een eethoek. In de hal is een toilet en een trapkast. Op de eerste verdieping zijn drie slaapkamers en een douche met toilet. Ook is er een zolder met één slaapkamer. Naast de keuken bevindt zich de zonneschoorsteen, maar ook het trappenhuis werkt mee als zonneschoorsteen voor de bovenverdieping.
Zonneschoorsteen
De zonneschoorsteen brengt daglicht in het hart van de woning. Daarnaast heeft de schoorsteen een belangrijke rol in het ventileren, verwarmen en koelen van de woning. “De zonneschoorsteen is centraal in het huis gebouw. Deze zorgt voor een ventilatieve koeling en voor daglicht. Bovenin de houten schacht zitten VELUX-dakramen die het daglicht in het midden van de woning brengen. De gemotoriseerde dakramen worden aangestuurd door het Duco Natural Cooling systeem.”
De zonneschoorsteen brengt daglicht in het hart van de woning. Beeld: Sheltr.
Ventilatieve koeling
Door met hout te bouwen is er sprake van een lichte bouwmassa, waardoor de warmte in de zomer niet in de constructie gaat zitten. De zonneschoorsteen werkt op basis van thermische trek, waarbij opgewarmde lucht opstijgt en koelere lucht vanuit het gebouw wordt aangezogen, waardoor een natuurlijke luchtstroom ontstaat.
Binnenmilieu
Wat de Active House-partners opvalt is de temperatuur in deze houtbouwwoning. “Ondanks het feit dat de Duco-ventilatie nog niet is aangesloten is het op zolder dezelfde comfortabele temperatuur als beneden.” De DucoBox Focus ventileert straks gezoneerd op luchtkwaliteit. “Als er meer dan 800 PPM aan CO2 is dan wordt er in die zone geventileerd. Als er bijvoorbeeld niemand in de huiskamer aanwezig is, wordt er minder geventileerd.”
Een opengewerkte Duco-Close. Beeld Lars Courage.
Weerstation
Wonen in een volledig houten woning vraagt wat van de bewoners. Die mogen niet zomaar grote schroeven in de muur draaien om een tv op te hangen. Ze hebben van de corporatie vooraf een uitgebreide instructie gekregen wat wonen in een houten wonen inhoudt.
Uniek is dat alle woningen een weerstation hebben, vertelt van den Noort. “Deze meet buiten- en binnentemperatuur en geeft aan de thermostaat door wanneer die aan en af moet slaan. Verder stuurt die de ventilatieve koeling aan. Als het na een warme zomerweek binnen opwarmt en het buiten drie graden koeler wordt dan binnen dan opent die automatische de luiken de DucoGrille NightVents en VELUX dakvensters in de zonneschoorsteen. Door de technologie en de zonneschoorsteen is oververhitting van de woning niet aan de orde. Het is een constante prettige binnentemperatuur. De TOjuli halen we heel eenvoudig.”
Ontwikkelgeld
Niet alles in een project als dit loopt vlekkeloos, weet Van den Noort. “Je betaalt altijd ontwikkelgeld. Dat gaat zitten in standaardisatie van de opbouw van elementen en details. Zo hebben we nu al weer kleine wijzigingen doorgevoerd voor ons volgende project in uitvoering. En door de 2D-bouwmethodiek zijn we weliswaar heel lening qua verschijningsvorm, maar valt er door een wisselend uiterlijk altijd weer wat te engineeren. .”
Afwerking binnenzijde
Het hout wordt twee keer bewerkt en krijgt tot slot een matte finish. De binnenzijde van de HSB wanden werken we af met een minerale verf die gebruikmaakt van sol-silicaat. Deze stof maakt dat het bewerkte hout bestendig is tegen weersinvloeden, UV-straling en vervuiling. Ze ademen ook goed, en passen daardoor bij een damp-open constructie.” Overigens is de hoeveelheid zichtbaar hout in de woning ook smaakafhankelijk bleek onder de deelnemers. Sommigen vonden het wat veel, bij anderen riep het juist een ontspannen vakantiesfeer op.
De achttien Sheltr-woningen in Reeve worden gevolgd door een reeks van 30 woningen in Zwolle. De twee projecten zijn in 2024 opgedragen en volgen elkaar op in de uitvoering. Van den Noort: “We kunnen vanaf hier ons grondgebonden concept uitrollen. We worden steeds beter in het standaardiseren en kunnen daardoor scherper aanbieden. We ontwikkelen daarnaast door aan een Sheltr-appartement. Maar daarover later meer.”
Meer informatie: Sheltr
De Active House-partners controleren de montage van de VELUX-dakramen. Beeld Lars Courage.
